Maatschappelijk Betrokken Ondernemen

Wat is Maatschappelijk Betrokken Ondernemen (MBO)?
Iedere organisatie staat midden in de “maatschappij”. Uw organisatie maakt gebruik van de maatschappij en heeft er impact op. Ook al staat u er misschien niet vaak bij stil; de maatschappij geeft uw bedrijf bestaansrecht. Logisch, u verkoopt er immers uw producten, u haalt er uw werknemers, u ademt er dagelijks de frisse lucht en maakt gebruik van de elektriciteit en de wegen. Het is daarom niet zo’n gekke gedachte om te bekijken wat u als bedrijf bijdraagt aan en ontvangt van uw omgeving. Buiten respectievelijk uw mooie producten en belasting (bijdrage) versus winst en aandeelhouderswaarde (ontvangst). Deze bredere betrokkenheid noemen we Maatschappelijk Betrokken Ondernemen.

Hoe verhoudt maatschappelijk betrokken ondernemen zich tot duurzaamheid?
MBO heeft veel overeenkomsten met duurzaamheid (of Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen, MVO). De idee erachter is dat u een neutrale of positieve impact op de omgeving kunt  hebben door uw maatschappelijke betrokkenheid als bedrijf op de juiste manier vorm te geven. Daardoor is de maatschappij in balans en heeft u ook over 20 of 50 jaar voldoende grondstoffen, gezonde werknemers, een veilige en prettige vestigingsomgeving enz.

Tot zover de theorie…Waarom is Maatschappelijk Betrokken Ondernemen voor mijn organisatie van belang?
Veel organisaties beseffen dat hun maatschappelijke betrokkenheid onderdeel moet zijn (of worden) van de bedrijfsvoering. Hetzij door wet- en regelgeving, door gedragsnormen in de branche, door inkoopvoorwaarden van de klant of door intrinsieke overtuiging. Bovendien zorgt maatschappelijke betrokkenheid voor onderscheidend vermogen mét een ‘goed’ verhaal.

Hoe implementeer ik Maatschappelijk Betrokken Ondernemen in mijn organisatie?
Maar hoe doe je dat dan? Hoe komt u voorbij operationele veranderingen als spaarlampen en dubbelzijdig printen? Hoe trekt u het uit de hobbysfeer van een enkele manager? Hoe voorkomt u dat elk initiatief sneuvelt op de benodigde investering?

Begin met het maken van een duurzaamheidsstrategie: een plan voor maatschappelijke betrokkenheid dat aansluit bij de visie en kernwaarden van uw organisatie. Een plan dat bij de organisatie past en vorm geeft aan alle (deels reeds aanwezige) aspecten van maatschappelijke betrokkenheid. Dit plan zorgt ervoor dat u vervolgens goede afwegingen kunt maken tussen kosten, baten en daadwerkelijke investeringen.

Hoe zorg ik dat mijn bijdrage echt telt?
U kunt veel impact bewerkstelligen door aan de slag te gaan vanuit de visie en de kernwaarden van de organisatie en rekening te houden met uw producten, mensen en processen. U doet dan namelijk dingen vanuit het hart van de organisatie. Dingen waar uw organisatie goed in is en waar uw medewerkers enthousiast van worden. Uiteraard is het aan te raden om al uw lampen te vervangen door spaarlampen. Maar, u maakt pas écht het verschil als het gedrag van uw klanten positief wordt beïnvloed door uw producten, als u met uw verhaal nieuwe klanten aantrekt of als uw fabrieksprocessen schoner en veiliger worden. Dit gebeurt wanneer uw duurzaamheidsvisie aansluit (of geïntegreerd is) in uw primaire bedrijfsproces. De juiste, passende vorm van maatschappelijke betrokkenheid is voor iedere organisatie anders.

Welke aspecten zijn van belang bij het bepalen van een goede strategie?
Een goede strategie om de eigen maatschappelijke betrokkenheid te vinden en te implementeren is om een uitwerking te maken van de indeling in Planet, People en Prosperity. Deze “Triple P”-indeling splitst de rol en impact van een organisatie uit naar ecologische, sociale en economische factoren. Planet gaat over aspecten als energieverbruik, afval en grondstoffen, leefomgeving van bedrijf en medewerkers en mobiliteit. People beslaat onderwerpen als emancipatie en mensenrechten, arbeidsvoorwaarden, arbeidsomstandigheden en de bedrijfscultuur. Prosperity (ook aangeduid als Profit) kijkt naar de toegevoegde waarde van een organisatie, de governance en transparantie, ketenafstemming en wat de organisatie bijdraagt aan goede doelen.

Dit heb ik al eens eerder gehoord. Waarom doet niet iedereen dit?
Bovengenoemde indeling is erg abstract en daardoor weinig inspirerend. De vertaling naar de eigen organisatie is bovendien lastig te maken wanneer u als welwillende directeur, manager of medewerker meer wilt doen op het gebied van maatschappelijke betrokkenheid. Daarom voeg ik altijd een 4e P toe. De P van Prospect. Prospect staat voor een lonkend vooruitzicht, voor een zelfgekozen vlag aan de horizon die uitgaat van de eigen kracht van de organisatie. Prospect komt voort uit de missie, visie, kernwaarden, primaire processen en waardecreatie binnen de organisatie. Het prospect tilt de duurzaamheidsambitie naar een hoger plan en zorgt tegelijkertijd voor commitment binnen de organisatie. Het gekozen punt op de horizon geeft richting aan investeringen en schept positieve kaders om de noodzakelijke keuzes op te baseren.

Dit is erg veel informatie. Kun je dit nog eens samenvatten?
In het kort ziet het 4P-model er als volgt uit:

Onderin ziet u het ouderwetse eendimensionale streven naar Profit uit de jaren ’80 en ’90. Elke stap naar boven verbreedt de blik naar de gehele maatschappelijke omgeving gevat in Planet, People en Prosperity. De onderste schil bestaat uit minimumvereisten vanuit wet- en regelgeving, zoals milieunormen, Arbowet en jaarlijkse accountantsverklaring. Maatschappelijk betrokken ondernemen is in deze schil een echte verplichting. Als organisatie zult u zorgen dat u net aan alle eisen kunt voldoen.

De tweede schil is normatief en gaat uit van de normen in het land of regio, brancheafspraken of verwachtingen van uw klanten en toeleveranciers. Maatschappelijke betrokkenheid is een gegeven, waarbij u niet onder wilt doen voor de concurrentie; en liefst net een stapje extra zet. In deze schil vallen zaken als een zuinig wagenpark, goede secundaire arbeidsvoorwaarden en een goede helpdesk en garantiebepalingen.

In de derde schil ervaart de organisatie maatschappelijk betrokken ondernemen als een kans om meer waarde te creëren en op die manier een sterkere organisatie te worden. De stappen die u hier zet doet u vanuit eigen kracht en authenticiteit. Denk hierbij aan het energiepositieve hoofdkantoor van TNT, de 20%-tijd voor medewerkers van Google en de “Afval bestaat niet”-filosofie van Van Gansewinkel. Dit zijn bedrijven die op de verschillende vlakken de grens verleggen.

Prospect kunt u tot slot zien als een punt op de horizon dat uw organisatie helpt om op verschillende vlakken de groene schil te bereiken. De overeenkomst van TNT, Google en Van Gansewinkel is namelijk dat ze heel goed weten waar ze goed in zijn en hoe ze dat optimaal kunnen inzetten voor zichzelf en de maatschappij.

Hoe zet ik mijn strategie op papier?
Bekijk hoe alle relevante aspecten van uw organisatie nu scoren op bovenstaande schaal van regelgeving, normen en waarden. Bepaal de ambitie van de organisatie en maak een stappenplan om de gaten tussen wens en werkelijkheid te vullen.

Bedenk daarbij dat u nooit op nul hoeft te beginnen. De meeste organisaties hebben op allerlei vlakken inspirerende initiatieven die al invulling geven aan een aspect van de maatschappelijke betrokkenheid. Van een bevlogen, groene facilitymanager en een biologische kantine tot Het Nieuwe Werken en de gezamenlijke deelname aan een hardloopwedstrijd voor het goede doel. Door deze aanwezige pareltjes te duiden zet u de betrokken medewerkers in het zonnetje en heeft al een startpunt om de maatschappelijke betrokkenheid naar een hoger niveau te tillen.

Of bekijk de Prezi voor een korte samenvatting

Er zijn al zoveel theorieën en certificeringen op de markt. Waarom is dit anders en beter?
Deze methode om tot maatschappelijk betrokken ondernemen te komen is niet zozeer beter dan de verschillende certificeringen, maar dient een ander doel. Een certificering is een objectivering van uw ambitie én resultaten en kan daardoor uitermate nuttig zijn in uw interne en externe communicatie, voor uw profilering en als checklist.

Wat een certificering niet doet is inspireren, motiveren en een ambitie stellen. Dat kan ook niet, want een certificering is een opgelegd minimum (net als wet- en regelgeving). De juiste volgorde is om eerst vanuit uw Prospect de verschillende aspecten van uw organisatie naar het waardenniveau te tillen. Vervolgens kunt u een certificering (Bijv. ISO 14000 of 26000) aanvragen om de resultaten te objectiveren.
Bovenstaande voorbeeldbedrijven doen het namelijk ook niet voor een certificering, maar omdat ze erin geloven. Dat is de manier om daadwerkelijk verandering te bewerkstelligen en serieus aan de slag te gaan met maatschappelijk verantwoord ondernemen.

Deze Q&A is voor het eerst gepubliceerd op Club Green